Pominięcie staje się wyróżnieniem?

Na portalu Internetowej Gazety Kulturalnej „Salon Literacki” ukazał się tekst zatytułowany „Pominięcie staje się wyróżnieniem?”, który w zgodzie z intencją Redakcji ma inicjować dyskusję na temat bieżącej kondycji instytucji nagrody literackiej.         

„O czym jest ten artykuł? To podsumowanie i – mamy nadzieję – wstęp do dalszej dyskusji, sprowokowane pojawiającymi się coraz częściej kontrowersjami wokół nagród literackich. Tych głosów było wiele, ale bezpośrednia inspiracja do skompilowania poniższych treści to wypowiedzi Radka Wiśniewskiego i Piotra Gajdy. Obaj używają terminu „nagrodyzm”, możliwe, że jeden z nich jest jego twórcą.* Pada teza, że „nagrodyzm” zastąpił rzetelną rozmowę o poezji, czy w ogóle – o literaturze.

Dwa lata temu umieściliśmy na naszym portalu artykuł, w którym nasi redaktorzy wypowiedzieli się o książkach wartych przeczytania i zapisania w historii, choć nienominowanych do żadnej nagrody. To także był jeden z symptomów nasilającego się niezadowolenia z „nagrodyzmu”. W tym roku postanowiliśmy zrobić to inaczej. Zapytaliśmy kilka osób z różnych środowisk o ich typy udanych tomów poezji, które pominięto w nominacjach”.

* „nagrodyzm” to z całą pewnością określenie ukute przez Radka Wiśniewskiego, które ja pozwoliłem sobie jedynie zacytować – o, tutaj.

Obok wspomnianego powyżej artykułu, swoje typy „tomów poezji pominiętych w nominacjach” wraz ze stosownymi uzasadnieniami prezentuje zarówno redakcja „Salonu Literackiego”, jak i indywidualni uczestnicy dyskusji, wśród których znaleźli się Karol Maliszewski, Piotr W. Lorkowski, Radosław Wiśniewski, Maciej Melecki oraz moja skromna osoba.

Zainteresowanych artykułem odsyłam do jego treści, która znajduje się tu.

Nowa nagroda poetycka

Krakowski oddział Stowarzyszenia Pisarzy Polskich oraz Wydział Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego ogłosiły pierwszą edycję konkursu o Nagrodę Poetycką im. Krystyny i Czesława Bednarczyków. Instytucje te tym samym wypełniają zapis testamentowy śp. Krystyny Bednarczyk. Wyróżnienie przyznawane będzie za zbiór wierszy wydany w 2013 roku, bliski ideom i myślom przewodnim działalności kulturalnej londyńskiej Oficyny Poetów i Malarzy.

Powołane przez organizatorów jury pragnie docenić przede wszystkim wysoki poziom artystyczny dzieł, wartości egzystencjalne i etyczne, szeroko pojmowane korespondencje sztuki słowa i sztuki obrazu oraz konfrontacje kultur jako temat poetyckiej refleksji.

Prawo zgłaszania kandydatur mają: instytucje kulturalne, wydawnictwa, stowarzyszenia twórcze oraz krytycy literaccy. Termin upływa 30 września 2014 roku. Nagroda pieniężna w tej edycji wynosi 15 000 złotych.

O tym, czy będzie to kolejna nagroda ustanowiona przez określone środowisko literackie dla samego siebie, zaświadczą nominacje ogłoszone podczas pierwszej edycji.

Czesław Bednarczyk, polski poeta i prozaik zmarły w 1994 roku, wraz z żoną Krystyną założył wydawnictwo Oficyna Poetów i Malarzy (Londyn). W latach 1967-80 był wydawcą i redaktorem naczelnym czasopisma „Oficyna Poetów” oraz działaczem kulturalnym. Otrzymał w 1972 r. nagrodę im. Jurzykowskiego, a w 1992 r. wraz z żoną – nagrodę im. Pietrzaka.

Więcej o nagrodzie tu.

Maciej Niemiec „Geranium. Ostatnie, czyli nowe wiersze z lat 2009-2011"

Instytut Mikołowski opublikował tom wierszy Macieja Niemca  „GERANIUM. Ostatnie, czyli nowe wiersze z lat 2009-2011" (IM, czerwiec 2014).

„Tom Macieja Niemca Geranium, jednego z głównych przedstawicieli formacji określanej przez krytykę literacką mianem „Nowej Prywatności”, stał się, siłą rzeczy, po tragicznej śmierci jego twórcy w roku 2012, swego rodzaju poetyckim testamentem. Przy czym podkreślić należy, że mamy do czynienia z twórcą od dawna już mocno ukształtowanym i legitymującym się sporą ilością omówień jego twórczości poetyckiej o charakterze krytycznoliterackim. Tym bardziej uważnie należy czytać te wiersze, z których wiele wprost lub pośrednio odwołuje się do śmierci, a większość skupiona jest na próbie dookreślenia sensu ludzkiej egzystencji. I jeśli przypisywać Niemca do jakiejś „linii” czy „szkoły” poetyckiej – co wydaje się o tyle niewłaściwe, iż mamy tu do czynienia z autorem rozmyślnie „osobnym”, dystansującym się wobec panujących mód czy tendencji – to najbliższym określeniem byłoby uznanie go za poetę klasycyzującego.  To liryka wewnętrznego spokoju, refleksyjna, momentami nawet medytacyjna, nie wolna od gry paradoksami, budująca swą dyskretną narrację o świecie, gdy w jednym z wierszy czytamy iż „Morze/ osiągnęło najwyższy punkt” (Trouville), by w jednym z późniejszych dowiedzieć się, że „Morze/ Osiągnęło swój najwyższy punkt dzisiaj” (Deauville). To liryka przekonujących diagnoz dotyczących współczesności, jak choćby ta, która mówi o „prokrustowym świecie”, świecie sformatowanych osobowości i zachowań, upominająca się więc o „inność” i wolność jednostki, o oryginalność pojedynczej egzystencji nie chcącej się poddawać okrutnym zasadom „dopasowywania się” do narzucanych norm – tu na szczególną uwagę zasługuje obszerny poemat Ogrody Trocadero. To poezja „paryska” – z Paryżem związane było życie autora – która wszakże nie traci z pola widzenia zabarwionej „polskością” (co to znaczy, należałoby dopiero odczytać) tożsamości bohatera, człowieka niezwykle uwrażliwionego na detal i obdarzonego zdolnością precyzyjnego opisu rzeczywistości.″

Leszek Szaruga

Fragment posłowia:

„(…) W 2013 r. okazało się, że istnieje jeszcze jeden tom wierszy pt. Geranium – ukończony pod koniec sierpnia 2011 r., późniejszy nominalnie od Stanu nasycenia. Tom ten zawiera istotnie wiersze „ostatnie, czyli nowe z lat 2009 – 2011″, jak głosi podtytuł. Niektóre z nich ogłaszane były za życia autora w rodzimej prasie literackiej (Zeszyty Literackie, Odra), ale korpus tego tomu nigdy wcześniej nie ujrzał dziennego światła – mowa tu o poematach: Ogrody Tracadero czy Bename lub wierszach traktatowych, wyraźnie aspirujących do wypowiedzi o charakterze filozoficznym, takich jak: Geranium, Opowiedzieć jej o kwiatach, czy, będący kontynuacją, wiersz Opowiedzieć jej o rzece. Odczytywanie tych wierszy jako wypowiedzi autonomicznych, niezapośredniczonych w żadne konteksty poza literackie, zdaje się być jak najwłaściwsze. Biografizm, czy też schyłkowość życia autora mogą stać się tylko przesłonami wypaczającymi ponadczasowy charakter poetyckiego pisma Macieja Niemca. W Geranium – tomie misternie skomponowanym – mamy do czynienia z odmalowaną zgrozą istnienia w tonacjach niejednorodnych, pochwytywaną w siatki układów napięć językowego kroju. Od kameralności, ściszonego głosu, po rozległe narracyjnie prezentacje skośnych lub meandrycznych enuncjacji, rozgrywa się, jak na szachownicy, podskórny pojedynek życia i śmierci, raz po raz przestrajany na inne fale tematycznych, egzystencjalnych zwarć.

Mamy więc tu do czynienia z percepcją opartą na zaniku wiary w prostopadły odbiór widzialnego, a zarazem zmysłowego wydarzania się życia – którego odczyt możliwy jest dopiero po zanurzeniu w migotliwy przesył obrazów, metaforycznie ujętych, opartych na potrzebie paradoksalności wyrazu, albowiem tylko zmącony dyskurs może przynieść – podług intencji autora – klarowny przekaz sensu: gorzkiego, poharatanego, dzięki temu ocierającego się o grań jednostkowej prawdy.″

 

Maciej Melecki, Ostateczność

Maciej Niemiec (ur. 7 października 1953 w Warszawie, zm. 25 stycznia 2012 w Paryżu) − polski poeta, pisarz, tłumacz. Od 1987 mieszkał w Paryżu. Otrzymał m.in.: Nagrodę Karla Dedeciusa, Nagrodę im. Zygmunta i Marii Zaleskich oraz Nagrodę Kościelskich (1994). W Polsce publikował w kwartalniku Zeszyty Literackie, we Francji w kwartalniku PO&SIE (Paris), którego był stałym współpracownikiem. W przekładach drukowano jego wiersze m.in. w pismach niemieckich, przekł.: Renata Schmidgall, w Bułgarii (przekł.: Kiril Kadiski) i innych. Urna z jego prochami spoczęła na cmentarzu Père-Lachaise w Paryżu.

Wydał zbiory wierszy: Cokolwiek, ponieważ (1989), O tej porze świata (1989), Kwiaty akacji (1993), Małe wiersze (1994), Ulica Wód (1996), Świat widzialny (1998), Dance or die (2002), Stan nasycenia (2012). Oprócz nich wydał cztery tomy wierszy w przekładach francuskich, m.in. Le quatrième roi mage raconte (L'extrême contemporaine, Belin, 2002), Trente poèmes pour une femme (Atelier la Feugraie, 2001). Ten ostatni ukazał się w tłumaczeniu Fernanda Cambona przy współpracy poety. 

Przełożył tom prozy: Michel Deguy, Temu co się nie kończy. Tren (Biblioteka Tegle, 2002), oraz wiersze współczesnych poetów francuskich opublikowane w pismach (m.in.: Dekada Literacka, Bliza, Zeszyty Literackie).

 

Źrodło: www.instytutksiazki.pl

Inicjatywy Literackie +

Działania Domu Literatury w Łodzi związane są z poszerzeniem aktywności, współpracą z osobami indywidualnymi oraz grupami nieformalnymi pragnącymi współtworzyć i animować obszar literatury, w tym promocję czytelnictwa. Obszar ten uznawany jest za jeden z najbardziej niedocenianych, jego wsparcie wymaga z jednej strony niewielkich nakładów finansowych (w stosunku np. do działalności związanej z teatrem czy filmem), z drugiej – wielu żmudnych działań w związku z wieloletnim zaniedbaniem i wykluczeniem tego obszaru spośród tych uznawanych za promocyjne, bardziej nośne czy bardziej interesujące.

Konsultacje społeczne Inicjatywy Literackie + skierowane są do wszystkich zainteresowanych tematyką związaną z animacją obszaru literatury. Podczas nich, w oparciu o przedstawione wcześniej zasady i propozycje, zostanie stworzony pakiet 3–7 różnorodnych inicjatyw literackich, paraliterackich, promujących czytelnictwo, realizowanych w drugiej połowie 2014 roku dzięki dotacji Narodowego Centrum Kultury. W trakcie konsultacji prezentowane będą główne problemy i zagadnienia związane z promocją czytelnictwa w Łodzi, zaangażowaniem społecznym konkretnych grup, praca na przykładach oraz tworzenie propozycji inicjatyw.

Otwarte spotkanie konsultacyjne odbędzie się w Domu Literatury w Łodzi w poniedziałek 16 czerwca 2014 roku o godz. 19:00.

Zachęcamy do wzięcia udziału w Inicjatywach Literackich + każdego, kto chciałby współtworzyć wydarzenia literackie w Łodzi oraz stać się częścią projektu. Stwórzmy wspólnie pakiet dobrych praktyk literackich.

Swoje projekty możecie zgłaszać na www.dom-literatury.pl/inicjatywy/

Projekt dofinansowano ze środków Narodowego Centrum Kultury w ramach projektu Domy Kultury+ Inicjatywy lokalne.

Nasze festiwale

Małgorzata I. Niemczycka na łamach „Gazety Wyborczej” (link) w tekście zatytułowanym „Wszystkie nasze festiwale literackie [przewodnik]” anonsuje imprezy literackie roku 2014: „Rozpiska festiwali literackich wygląda nie mniej gęsto niż muzycznych. A w odróżnieniu od muzycznych – wszystkie są za darmo”. Stworzony naprędce na łamach „GW” „przewodnik” wykazuje mnóstwo braków, przede wszystkim dlatego, że opublikowany w dniu 9 czerwca 2014 roku z oczywistych względów nie zapowiada tych wydarzeń, które już zdążyły się odbyć, np. Miasta Poezji w Lublinie, czy toruńskiego Majowego Buumu Poetyckiego. Nie wspomina też ani słowem o warszawskich Manifestacjach Poetyckich, ani o Festiwalu Poznań Poetów. Gdyby przyjąć, że dziennikarka starała się wymienić wyłącznie te najważniejsze, z satysfakcją można skonstatować, iż w artykule znalazła się zapowiedź łódzkiego festiwalu Puls Literatury, o którym autorka napisała: „Tegoroczne hasło przewodnie brzmi, <<Szumy, zlepy, ciągi>> i odnosi się zarówno do literatury eksperymentalnej, jak i do istnienia literatury w przestrzeni miasta. Festiwal rozpoczną trzydniowe targi Salon Ciekawej Książki, a zakończy gala Nagrody im. Juliana Tuwima za całokształt twórczości (50 tys. złotych). Laureatką pierwszej edycji została w ubiegłym roku Magdalena Tulli”. Dodam tylko, że 7 edycja „Pulsu” odbywać się będzie w Łodzi od 28 listopada do 7 grudnia.