Korespondencja (62)

Do „Hostelu” dotarł debiut Izabeli Poniatowskiej papier nożyce przesłany przez autorkę. Książka jest nagrodą główną w XIX Ogólnopolskim Konkursie Poetyckim im. Kazimierza Ratonia – Olkusz 2023. Miałem przyjemność być jednym z jurorów tej edycji obok Doroty Ryst i Magdaleny Rabizo-Birek. Muszę przyznać, że zarówno mnie, jak i Dorocie zestaw wierszy, który został przygotowany przez Izabelę Poniatowską od razu rzucił się w oczy. Do dziś zresztą pamiętam jego godło – „Lewy brzeg”. Regulamin Ratonia głosi, że każdy z uczestników konkursu proszony jest o nadesłanie jednego zestawu wierszy zawierającego od 5 do 8 utworów, a po ogłoszeniu werdyktu laureat I nagrody jest zobowiązany dostarczyć organizatorom zestaw 30-50 wierszy. Z nich dopiero wyłania się debiut.

Debiut Izabeli Poniatowskiej i dziś czytam z satysfakcją towarzyszącą dobremu wskazaniu. Słusznie prawi Joanna Mueller, autorka blurba, że „(...) autorka tworzy poezję interwencyjną, ale nie publicystyczną, bardziej w trybie emergency niż w stylu <<slogany na sztandary>>. Niezwykle ciekawe jest połączenie perspektywy prywatnej z chłodnym, dyktowanym rozczarowaniem dystansem, dzięki któremu poetka unika pułapek łzawej konfesyjności”. W tym spostrzeżeniu posunąłbym się jeszcze dalej, że to poezja introwertyczna, która organizuje własną przestrzeń tylko po to, by bezpiecznie przylegała do przestrzeni obcych, nierozpoznanych, toksycznych.

(…) bezsennicy bezdzietnicy artyści ateiści zawsze byli podejrzani

na ulicach mego miasta

to znaczy trochę byli ale nie aż tak

w końcu wszyscy oglądaliśmy

przystanek alaska

wieczorami przy bilardzie kruk rzucał

daj jej wygrać opłaci ci się

 

zostały tylko mecze z bratem

oraz precz

        z transakcentacją

W tomie papier nożyce odnajduję dla siebie to, co mnie w poezji najbardziej interesuje; reakcję na opresyjność życia-świata, niezgodę na społeczny dryl, skrywaną (ale niezbyt głęboko) traumę, która jest zmartwiałym pulsem tych wierszy. Zatem odczytuję z nich prawdę, ponieważ wyświechtane poczucie pozornego szczęścia związane z przymusową akceptacją reguł narzucanych nam przez antropocentryczną rzeczywistość jest stanem jałowym, sztucznym i wymuszonym.

był sobie dominator magik i game changer. diabeł kazał im wejść

do jaskini

ale nie nastawił złamań

więc nie mogli zacząć żałoby

Cytowanej wcześniej Joanna Mueller udało się określić główne wątki książki: „patriarchalne tresury, którym poddaje się zwłaszcza dziewczynki i kobiety, przemoc szpitalną i położniczą, a także praktykę troski, która często ulega społecznemu wymazaniu”. Mamy więc w tych wierszach do czynienia ze wskazaniem na nieuwagę, która bywa domeną słabych mężczyzn niedostrzegających egzystencjalnych, kobiecych zapaści, mężczyzn nieszczerze głoszących, że kobiety są od nich silniejsze. Są, również lirycznie.

ciekawe czy złoci chłopcy

słowem walczący

i troską

co się obnażają z formy

mężczyzny

też czasem mają skojarzenia jak ja

zielona oliwka w dużym powiększeniu

z dziurki wystaje jej lubieżny

 

plasterek papryki

 

nikt nie chce moich wierszy

lub

mózg Doktor

wziął nożyczki – trach jakby ciął tekturę

 

L4 ale bez recepty

    i każde słowo mi wyjęli

 

z kontekstu

Jak kształtuje się mój kontekst po lekturze? Powtórzę za Cioranem: „W istnieniu jesteśmy wygnańcami, nicość naszym domem”. A w każdym dobrym domu powinno znaleźć się miejsce na papier i nożyce.

Izabela Poniatowska, papier nożyce. Galeria Sztuki Współczesnej BWA Olkusz. Olkusz 2024

Premiera nowej książki Rafała Gawina

Wydawnictwo Biblioteki Śląskiej zapowiada premierę nowej książki Rafała Gawina, która odbędzie się na Targach Książki w Katowicach. „Dla tych, którzy poszukują nietuzinkowej poezji, mamy Zdania bez wypadku i żadnego trybu (…). To książka pełna wierszy, które dotykają pustki i obojętności, z jaką współczesny świat patrzy na poezję. Jak pisze Michał Noga: <<Wiersz przestał być potrzebny… wpada w otchłań i nie słychać choćby echa>>. To poezja, która stawia pytania o sens literatury i granice jej wpływu w czasach, kiedy słowa zdają się być jedynie echem dawnych emocji. Już tylko te dwie wypierające się nawzajem opinie zapowiadają lekturę pełną przygód. Znam oczywiście treść nowego poematu Gawina, ale nic o tym nie napiszę. Przyszłego czytelnika zostawiam samego z tym wyzwaniem, zadaniem, zdaniem, wypadkiem, trybem* 

(*niepotrzebne skreślić).

Rafał Gawin, poeta, redaktor i animator kultury, tworzy teksty przenikliwe, ukazujące samotność słowa i jego niemoc w obliczu współczesności. Książkę znajdziecie na stoisku Wydawnictwa Biblioteki Śląskiej. Polecam!

Zapowiedź książki Sławomira Płatka

Fundacja Kultury „Afront” zapowiada wydanie nowej książki poetyckiej Sławomira Płatka pt. obszar niejasny, która ukaże się w listopadzie.

Sławomir Płatek - poeta, filmoznawca, autor ośmiu książek poetyckich. Ostatnio opublikował To po prostu brak (Dom Literatury i SPP w Łodzi, Łódź 2022). Mieszka w Gdańsku, związany rodzinnie z Beskidami.

Nowa książka Petra Hruški w IM

„Ujrzałem swoją twarz” Petra Hruški to najnowsza pozycja Instytutu Mikołowskiego. Konceptualny tom wierszy tego najważniejszego obecnie poety czeskiego został doskonale przełożony przez Franciszka Nastulczyka, którego poniższe słowa o tym tomie powinny stać się ewidentną zachętą do wejścia w posiadanie egzemplarza.

Spotkanie z autorem oraz tłumaczem odbędzie się w IM już 15 listopada, o godz. 18. Tymczasem czytamy i zamawiamy!

O książce:

Kiedy bierzemy do ręki kolejną książkę Petra Hruški, jesteśmy przekonani, że odnajdziemy w niej to, do czego przygotowała nas jego wcześniejsza twórczość. I to jest zasadniczy błąd. Petr Hruška nie stoi w miejscu, nie pozwala się złapać i przyszpilić jak motyl w gablocie niezmienności. Wciąż jest inny, w innym świecie, w innych rejestrach. Lecz pozostaje wciąż sobą: zdziwionym światem uważnym obserwatorem i współodczuwającym uczestnikiem życia na ziemi.

Najnowsza książka Petra Hruški pod tytułem "Ujrzałem swoją twarz" jest luźno oparta na relacji z wyprawy Magellana dookoła świata, którą napisał dla Zakonu Maltańskiego Antonio Pigafetta. Ta opowieść jednego z osiemnastu uczestników wyprawy, którzy przeżyli i dopłynęli do portu w Sewilli, jest pretekstem dla wyobraźni poetyckiej i inteligencji emocjonalnej autora tych zaskakujących wierszy. Znajdujemy w nich namysł nad relatywnością i słabością naszych wierzeń, naszego sposobu pojmowania świata. Także pojęcie czasu, skończoności i cykliczności spina poszczególne obrazy i relacje. Stoimy nadzy i bezbronni wobec „innego”, który nas widzi. I tylko w obliczu „innego” rozpoznajemy swoją prawdziwą twarz.

Warto przeczytać, co ujrzał Petr Hruška w lustrze raportu Pigafetty.

Franciszek Nastulczyk

Przed nami kolejna, 18 edycja Festiwalu Puls Literatury!

Oznacza to, że w tym roku flagowa impreza Dom Literatury w Łodzi osiąga pełnoletność! 

Organizatorzy zapraszają do wspólnego świętowania wszystkich miłośników dobrej literatury! 

Przed jej fanami 10 intensywnych dni, w trakcie których odbędzie się wiele wydarzeń: spotkań autorskich, paneli dyskusyjnych, wystaw, performensów, koncertów.

Mimo, że tegoroczna odsłona nie jest okrągła, jest w pewnym sensie jubileuszowa. Obchodzimy 30. edycję Ogólnopolskiego Konkursu Poetyckiego im. Jacka Bierezina, z którego korzeni wyrósł Festiwal Puls Literatury. Dlatego na hasło festiwalu wybrano KORZENIE, aby przyjrzeć się wnikliwie kulturowym, historycznym i tożsamościowym fundamentom.

Temat odnosi się do poszukiwania własnej tożsamości poprzez literaturę, zrozumienia przeszłości i odkrywania więzi między kulturami. Motyw korzeni stanowi zaproszenie do głębszej refleksji nad tym, skąd pochodzimy i jak to wpływa na naszą współczesność.

Sukces historii ludowych i narracji o lokalnych tożsamościach to nie tylko literacki fenomen, ale również dowód na to, że istnieje we wspólnocie głęboka potrzeba przyjrzenia się drzewom genealogicznym, odtworzenia i odzyskania własnych korzeni oraz rewizji zastanych, narzuconych odgórnie narracji.

Finałem festiwalu Gala Nagrody Literackiej im. Juliana Tuwima i przyznawanej po raz pierwszy Nagrody Translatorskiej im. Ireny Tuwim, która odbędzie się 15 grudnia 2024 r. w EC1 Łódź - Miasto Kultury.

Do zobaczenia na Pulsie Literatury!