Marcin Świetlicki w IM

13.10.2023, godz. 18:00 – spotkanie z Marcinem Świetlickim związane z promocją nowego tomu wierszy „Sierotka” (wyd. Wolno, 2023), Instytut Mikołowski. Prowadzenie: Maciej Melecki i Krzysztof Siwczyk.

O książce:

„Ludzie, których spotykał, najczęściej mówili do niego, mówili i mówili. Uważali, że to zbliża ich do niego. Byli przekonani, że wiedzą o nim wszystko, ponieważ mówili do niego i mówili”… – tak rozpoczyna się najnowsza książka poetycka Marcina Świetlickiego. A kończy ją tytułowy dla całego tomu wiersz Sierotka: „Jestem chłopcem z martwego miasteczka. / Jestem chłopcem z martwego ośrodka. / To przeze mnie przepływa niezmiennie / mała rzeczka, Sierotka”.

Nowe wiersze Marcina Świetlickiego osadzone są w naszym tu i teraz, w otaczającej nas codzienności. Obserwacja przyrody, podsłuchane rozmowy, język polityki i mediów, niechęć wobec narzuconej zbiorowości, stają się tu punktem odniesienia dla zapisu. Bohater tych wierszy jest typem samotnika – podejrzliwym wobec wspólnotowych haseł i „ideologii przemądrzałych nieudaczników”, chodzi własnymi ścieżkami. Tytułowa „sierotka” to także pewien rodzaj osamotnienia.

Powracają teksty z „Polską i o Polsce” – uważny czytelnik odnajdzie kilka autotematycznych nawiązań i tropów do dawnych wierszy poety. Jak mówi autor: „Ta książka na pewno nie spodoba się Ministrowi Glińskiemu, Ministrowi Czarnkowi, Krytyce Politycznej, Gazecie Wyborczej, Arcybiskupowi Jędraszewskiemu i różnym młodoliterackim influensiarzom. To mnie uszczęśliwia”.

Sierotka – czternasty tom wierszy Marcin Świetlickiego, na który składa się sześćdziesiąt sześć premierowych tekstów z lat 2019–2022, ukazuje się w czasie, w którym mijają trzy dekady od opublikowania przez poetę debiutanckich Zimnych krajów.

Książka Witolda Wirpszy „Wiersze odnalezione” w IM

„Witold Wirpsza coraz częściej wymieniany jest w gronie najważniejszych i najciekawszych polskich poetów drugiej połowy XX wieku. Zwłaszcza w ostatnich dekadach twórczość zmarłego w 1985 roku autora stała się istotnym punktem odniesienia dla pisarzy i artystów, jak również przedmiotem badań literaturoznawców, proponujących kolejne interpretacje jego wierszy, próz, dramatów i esejów. Czytelnikom nic nie zastąpi jednak przyjemności i ekscytacji płynących z poznawania „nowych” tekstów Wirpszy – napisanych przed laty, zdeponowanych w archiwach, odkrywanych zaś i publikowanych dziś w zupełnie odmiennych warunkach kulturowych. Źródłem takiego lekturowego doświadczenia mogą stać się Wiersze odnalezione, przynoszące bogaty wybór juweniliów oraz fascynujący zbiór utworów późnych. W prezentacji Wierszy wczesnych uwagę zwracają przede wszystkim pierwsze wersje arcydzieł Wirpszy – Don Juana i Faetona – oraz obszerny poemat Kobiety biblijne, zapowiadający postsekularną poetykę jego późniejszych dokonań. Włączone do wydania faksymilia rękopisów dają wgląd w materialność korygowanych i przepisywanych przez poetę tekstów. Druga część książki – Wiersze późne – zawiera z kolei utwory pisane na emigracji, które nie weszły w skład żadnego z opublikowanych tomów Wirpszy. Są wśród nich także teksty niedokończone, najprawdopodobniej ostatnie, nad którymi pracował.

Wiersze odnalezione uzupełniają zatem korpus utworów Witolda Wirpszy, pozwalając prześledzić jego twórczość od lat trzydziestych do osiemdziesiątych XX wieku – od brulionowej wersji debiutanckiego Średniowiecza do intrygującego poematu Wielka mapa, który uznać można za symboliczne podsumowanie jego poetyckiej drogi. Występujący w nim „Wielki Nauczyciel” zwraca się do bohatera z poleceniem sporządzenia mapy, wręczając mu proste narzędzia oraz legendę. Ta ostatnia to jednak „zwitek ze znakami, które nie wiadomo do czego się odnoszą” i które okazują się „niejasne”. Choć uznawanego niegdyś za autora hermetycznego Wirpszę rozumiemy dziś coraz lepiej, zadanie interpretacji jego utworów wciąż przypominać może trudy opisywanego w poemacie domorosłego kartografa. Wiersze odnalezione dostarczają nam legendę ułatwiającą odczytanie jego wczesnych i późnych tekstów, nie kończą jednak literackiej legendy Wielkiego Poety”.

Piotr Bogalecki 

WITOLD WIRPSZA

Ur. 4.12.1918 r. w Odessie, zm. 16.09. 1985 w Berlinie, gdzie został pierwotnie pochowany (obecnie grób pisarza znajduje się w Warszawie przy. ul. Wałbrzyskiej). Poeta, prozaik, krytyk, tłumacz z j. niemieckiego. Mąż Marii Kureckiej. Szkołę średnią ukończył w Gdyni (1936). Debiutował poetycko w „Kuźni Młodych” (1935). Studiował w Warszawie prawo oraz pianistykę. We wrześniu 1939, po obronie Oksywia, osadzony w oflagu Neubrandenburg, następnie w Gross Born. Po wojnie zamieszkał w Krakowie. Później osiedlił się w Szczecinie (1947-1956). W latach 1956-1957 pracował w redakcjach „Po prostu” i „Nowej Kultury” w Warszawie. Po pobytach na stypendiach w Berlinie (1967-68 i 1970) oraz w Lucernie (1970) zamieszkał w roku 1971 w Berlinie Zachodnim. Po wystąpieniu z PZPR na znak protestu przeciw inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację objęty zakazem druku. Zmuszony do podjęcia wraz żoną decyzji o emigracji po oskarżeniach o zdradę, w związku z publikacją eseju Polaku, kim jesteś? (1971), i po odmowie przedłużenia paszportu w roku 1972. Autor wielu zbiorów poezji, książek eseistycznych, dramatów i powieści, które nie ukazały się za jego życia: Faeton (1988 i 2006), Nowy podręcznik wydajnego zażywania narkotyków (1995), Cząstkowa próba o człowieku (2005), Spis ludności (2005), Przypomnienie Hioba (w zbiorze Utwory ostatnie, 2007), Sama niewinność (2017), Umieralnia (2019).

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Witold Wirpsza "Wiersze odnalezione"

Instytut Mikołowski, 2023

Opracował i przedmową opatrzył: Dariusz Pawelec

Stron: 134

Oprawa: miękka ze skrzydełkami

ISBN 978-83-65250-56-8

Spotkanie wokół „Wierszy odnalezionych” W. Wirpszy w IM

Spotkanie wokół Wierszy odnalezionych Witolda Wirpszy (IM 2023). W spotkaniu udział wezmą: Dariusz Pawelec (redaktor tomu) i Piotr Bogalecki (autor posłowia). Prowadzenie Maciej Melecki i Krzysztof Siwczyk.

6. 10. 2023 r,. godz. 18

O książce:

"Wiersze odnalezione" uzupełniają korpus utworów Witolda Wirpszy, pozwalając prześledzić jego twórczość od lat trzydziestych do osiemdziesiątych XX wieku – od brulionowej wersji debiutanckiego "Średniowiecza" do intrygującego poematu "Wielka mapa", który uznać można za symboliczne podsumowanie jego poetyckiej drogi. Występujący w nim „Wielki Nauczyciel” zwraca się do bohatera z poleceniem sporządzenia mapy, wręczając mu proste narzędzia oraz legendę. Ta ostatnia to jednak „zwitek ze znakami, które nie wiadomo do czego się odnoszą” i które okazują się „niejasne”. Choć uznawanego niegdyś za autora hermetycznego Wirpszę rozumiemy dziś coraz lepiej, zadanie interpretacji jego utworów wciąż przypominać może trudy opisywanego w poemacie domorosłego kartografa. "Wiersze odnalezione" dostarczają nam legendę ułatwiającą odczytanie jego wczesnych i późnych tekstów, nie kończą jednak literackiej legendy Wielkiego Poety.

Piotr Bogalecki
- - - - - - - - - - -
Instytut Mikołowski im. Rafała Wojaczka
ul. Jana Pawła II 1/2, Mikołów
www.instytutmikolowski.pl
- - - - - - - - - - -
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Cztery wiersze w Magazynie Suburbia

Rozpoczęło działalność nowe internetowe pismo, SUBURBIA Magazyn Suburbia, pod redakcją Krzysztofa Śliwki i Mirosława Drabczyka, a za ilustracje odpowiada Paweł Król. Każda tego rodzaju inicjatywa godna jest poklasku! Zatem klaszczę! A do inauguracyjnego numeru 10/2023 znalazły się także cztery moje wiersze – tutaj.

Debiut Natalii Dziuby i blurb

„Erozja” to tytuł debiutanckiej książki Natalii Dziuby, która za niespełna trzy tygodnie ukaże się w serii Pąd, ponowa.

Kilka lat temu, u schyłku lata, wszyscy śledziliśmy z rosnącym niepokojem komunikaty o rozlewającej się po kolejnych kontynentach epidemii, która po raz pierwszy od dawna zyskiwała status globalnej. „Erozja” ma swój początek w tym właśnie lęku. Dziuba nie poprzestaje jednak na prostym spostrzeżeniu i konsekwentnie pracuje w języku, pokazując w jaki sposób procesy rozpadu relacji społecznych, dezintegracji własnego ciała i tego, co je otacza, przenikają się i wzajemnie warunkują. Ostatecznie zaś pokazuje możliwość współistnienia opartego o odmienne zasady:

„Obcięłam pęd storczykowi,

boję się, że zwiędnie. Nie ma świadomości

utraty jednej z kończyn,

może odrośnie.

Pokaże grzywę

zamiast niemego języka.

Wyjdzie poza ramę doniczki, żeby objąć.

Sercem bijącym głośniej niż echo,

bez żadnego trybu”.

Do wiersza „Erozja II” odwołuje się w blurbie Piotr Gajda:

„Egzystencja, erozja. Tylko te dwa słowa wyłuskane z wierszy Natalii Dziuby to «narzędzia do budowania świata». Jest ich znacznie więcej, wszystkie tworzą wybitnie osobiste instrumentarium i dlatego są utensyliami specjalistycznymi, używanymi m.in. po to, by język nie był niemy. Egzystencja, erozja. Bo, jak napisał poeta, «Wszystko jest w mózgu. Nigdzie więcej». Korzystając z powyższego akcesorium Natalia Dziuba posuwa się znacznie dalej, tworzy z wierszy układ planetarny, w którym centralne miejsce zajmuje indywidualny język poetycki. Operacja się nadzwyczajnie udała, Operatorka-Poetka w jej toku czerpała ze zbioru 1.000.000.000.000.000 połączeń synaptycznych w Procesorze Mózgu, organie Wszechświata”.

Zaciekawieni? Premiera już 20 października. Serdecznie zapraszamy na spotkanie, które w Księgarni Hiszpańskiej poprowadzi z autorką Ewa Jarocka.

Autorem projektu okładki (jak i projektu typograficznego całej serii Pąd, ponowa) jest Paweł Stasiewicz.

____________________

Książce matronują: Wrocław Miasto Literatury, Tlen Literacki, Babiniec Literacki, Strona Czynna, Afront. Kwartalnik literacko-artystyczny, ReWiry.